Werkgroep Bouwhistorie Deventer

Veel inwoners van Deventer en ook veel anderen in het land zijn bekend met ‘het oudste huis van Deventer’ aan de Sandrasteeg 8. Maar minder bekend is dat het gebouw ernaast (Stromarkt 19), in de volksmond La Fontana genoemd, samen met dat oudste huis de proosdij vormde. Het was de zetel van de proost, de rechterhand van de bisschop, en het dateert uit de twaalfde eeuw. Eind vorige eeuw is bij archeologisch onderzoek ontdekt dat voorafgaand aan de bouw van het oudste huis op die plek een tufstenen kapel uit de tweede helft van de elfde eeuw heeft gestaan.
 
Stromarkt 19 maakt deel uit van de proosdij die rond 1130 geheel in tufsteen is opgetrokken.
 
In 1334 bij de grote stadsbrand werd dit gebouw deels verwoest en werd het weer opgebouwd in baksteen, waarbij de bruikbare tufstenen restanten gespaard bleven. Daarna kende het pand hoogte- en dieptepunten. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog had het flink geleden, maar het werd weer in oude glorie hersteld. Belangrijke personen die er hebben gewoond hebben het gebouw aangepast aan de eisen van hun tijd.
 
Het geallieerde bombardement op 15 december 1944 heeft het pand ternauwernood overleefd; er is toen veel schade aangericht. Na de oorlog is het gebouw deels hersteld en heeft het dienst gedaan als bananenpakhuis en later als restaurant. Vervolgens kwam het in handen van de NV Bergkwartier die het geconserveerd heeft en sinds 2014 is het eigendom van de Gemeente Deventer.
 
Sinds 2011 heeft een aantal leden van de Werkgroep Bouwhistorie Deventer het pand Stromarkt 19 onderzocht. Het pleisterwerk is verwijderd en alle ontdekte bouwsporen zijn minutieus vastgelegd. Het gebouw is geheel opgemeten en er is een link gelegd met het aangrenzende pand Sandrasteeg 8.
 
Bij het onderzoek zijn veel belangrijke ontdekkingen gedaan die een nieuw licht werpen op de bouwgeschiedenis van het pand en de relatie met het oudste huis. Met deze gegevens, gecombineerd met uitgebreid archiefonderzoek, is het gelukt om inzicht te krijgen in de gezamenlijke bouwgeschiedenis van de panden. Daarmee wordt de tot dusver bekende bouwgeschiedenis van de proosdij op belangrijke punten aangevuld.
 
Voor het toekomstige gebruik van het pand, als onderdeel van de Openbare Bibliotheek, is het van groot belang dat zorgvuldig met dit culturele erfgoed wordt omgegaan.
 
De resultaten van het onderzoek zijn vastgelegd in de publicatie “De Praebstije aen het Stromarckt, bouwhistorisch onderzoek van de proosdij in Deventer”.
 
Het eerste exemplaar van dat boek wordt op 24 november a.s. aangeboden aan de directeur van de Openbare Bibliotheek, mevr. Alice van Diepen.
 
De Werkgroep Bouwhistorie Deventer is in 2007 opgericht door een geïnteresseerde groep vrijwilligers met het doel om de bouw- en bewoningsgeschiedenis van historische panden in Deventer te inventariseren. Inmiddels zijn van acht panden rapporten verschenen en een aantal andere is in voorbereiding.
 
De eigenaar of bewoner van een pand waarin bouwhistorische elementen vermoed worden, kan zich bij de werkgroep aanmelden (awn18.aly@xs4all.nl). De leden van de werkgroep zijn graag bereid om panden kosteloos te onderzoeken.
 
Ook zijn belangstellenden welkom als lid van de werkgroep.
 
Het boek telt 96 pagina’s en is uitgevoerd in hardcover en full color. Prijs € 18,95.
 
Het is vanaf dinsdagmiddag 24.11 verkrijgbaar bij de boekhandel (Praamstra).
 
Aly Dijkstra-Kruit